Απόκριες στην παλιά Θεσσαλονίκη

Η Θεσσαλονίκη είχε παράδοση στο γιορτασμό της Αποκριάς. Οι αναμνήσεις παλιών Θεσσαλονικιών μιλούν για θεσμό που απέκτησε φήμη από τα μέσα του 19ου αιώνα ως τη Μικρασιατική καταστροφή. Μετά το 1925, το θεσσαλονικιώτικο καρναβάλι άρχισε να φθίνει και στις αρχές της δεκαετίας του 1930 εξαφανίστηκε.

Το καρναβάλι της Θεσσαλονίκης ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια. Από την Τσικνοπέμπτη ως την Κυριακή της Αποκριάς έβγαιναν μασκαρεμένοι στους δρόμους άνδρες και γυναίκες, ενώ η πόλη κατακλυζόταν από επισκέπτες που έρχονταν από όλη τη Μακεδονία. Ήταν ένα καρναβάλι αυθόρμητο, ενώ το κομφετί που πετούσαν μεταξύ τους ήταν μια παλιά συνήθεια στην πόλη.

Παρά την οθωμανική διοίκηση, το μασκάρεμα ήταν ελεύθερο, ενώ τη δαπάνη για τις ενδυμασίες των αποκριάτικων ομάδων που παρέπεμπαν σε πρόσωπα της ελληνικής ιστορίας κατέβαλλαν οι εύπορες τάξεις της πόλης. Αρχαίες στολές, περικεφαλαίες και οπλισμός από χαρτόνι, χλαμύδες και άλλες φορεσιές. Πέρα από τις αρχαιοελληνικές αμφιέσεις, υπήρχαν και άλλοι θίασοι, οι κλασσικοί παλιάτσοι, πιερότοι, κολομπίνες, αρλεκίνοι, ναύαρχοι, στρατηγοί, ναπολέοντες, μαχαραγιάδες, ανατολίτισσες με φερετζέδες και μασκαρέματα εμπνευσμένα από τα λαϊκά δρώμενα της εποχής.

Στο Ιπποδρόμιο

Στην προπολεμική Θεσσαλονίκη, κέντρο του καρνάβαλου ήταν η πλατεία Ιπποδρομίου, το Ποδρόμι, μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου. Εκεί γινόταν η παρέλαση όλων των μασκαρεμένων με τις «καμήλες» , τα γαϊτανάκια, ολόκληρες μπάντες με χάλκινα και τύμπανα, παραδοσιακοί θίασοι με σύγχρονες μεταμφιέσεις του Νέου Κόσμου που χόρευαν φοξ τροτ, βαλς και άλλους «ευρωπαϊκούς» χορούς. ΄Έφταναν στο Ποδρόμι από όλες τις συνοικίες της πόλης: από την Καμάρα, το Κουλέ Καφέ, τον Άγιο Αθανάσιο, το Διοικητήριο.
Άλλες ομάδες έρχονταν καβάλα σε άλογα και γαϊδούρια, άλλοι σε κάρα και παϊτόνια και άλλοι πεζοί. Οι μασκαρεμένοι τραγουδούσαν ευτράπελα και «απαγορευμένα» τραγούδια με σκωπτικό περιεχόμενο που προκαλούσαν μόνο γέλιο, έκαναν φραστικά πειράγματα στις γυναίκες που συνωστίζονταν στα πεζοδρόμια ή κατέκλυζαν τα μπαλκόνια. Αλληλοπειράζονταν και πετούσαν σοκολάτες, σερπαντίνες και κομφετί. Λατέρνες, ρομβίες πάνω στις άμαξες, κιθάρες, ντουντούκες και ζουρνάδες, καραμούζες και ντέφια ξεκούφαιναν τον κόσμο.
Μετά την παρέλαση οι καρναβαλιστές κατέληγαν στο Λευκό Πύργο και την Καμάρα, και συνέχιζαν το γλέντι στις ταβέρνες και τα καμπαρέ που ήταν στολισμένα αποκριάτικα. Το βράδυ της Κυριακής έκλεινε με τους περίφημους κανταδόρους της Θεσσαλονίκης, που γύριζαν με κιθάρες και μαντολίνα, τραγουδώντας διάφορα τραγούδια και κομμάτια από άριες στους δρόμους της πόλης.

Οι χοροεσπερίδες
Στη διάρκεια της Αποκριάς γίνονταν πολλοί χοροί διαφόρων σωματείων και συλλόγων, όπου ο κόσμος διασκέδαζε με επίσημο ένδυμα. Οι πιο πολλοί χοροί δίνονταν στην ευρύχωρη αίθουσα του καφενείου του Λευκού Πύργου, που κατεδαφίστηκε το 1954 για να αναπτυχθεί το γειτονικό πάρκο.
Ένας από τους περίφημους χορούς ήταν της «Λευκής Άρκτου», τον οποίο οργάνωναν οι Ρώσοι που κατέφυγαν στην Ελλάδα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Τα έσοδα του χορού όπου συμμετείχαν με ωραίες ενδυμασίες ξεπεσμένες κόμισσες και δούκες της τσαρικής Ρωσίας, προσφέρονταν για την ενίσχυση του βρεφοκομείου « Άγιος Στυλιανός».
Εντυπωσιακοί με μεγάλη συμμετοχή ήταν οι χοροί των φοιτητών της Γεωπονικής Σχολής, της Φιλοπτώχου Αδελφότητας, του Ασύλου του Παιδιού κ.α.

Ο διασημότερος ήταν ο Χορός των Συντακτών, των δημοσιογράφων της Θεσσαλονίκης, που γινόταν στην πολυτελή αίθουσα του Ξενοδοχείου «Μεντιτερανέ» και θεωρούνταν το πιο κοσμικό γεγονός της χρονιάς.

****************************

Απόσπασμα απ το βιβλίο "Η μνήμη της πόλης" του Χρ. Ζαφείρη

Δυστυχώς οι ελάχιστες φωτογραφίες που υπήρχαν στο κείμενο ήταν θολές και ήταν αδύνατη η αναπαραγωγή τους. Ετσι η επιλογή του κλόουν ήταν μάλλον επιβεβλημένη για να μην υπάρξει φωτογραφικό "κενό"..

Δικαίωση?

Μετά από παράκληση του Μανώλη Βασιλάκη (τον οποίο γνώρισα προσωπικά και εκτίμησα το κουράγιο και την αποφασιστικότητά του) παραθέτω αυτούσια τα κείμενα που μου έστειλε και αφορούν στην δικαίωσή του από τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια μετά από διώξεις που υπέστη από συγκεκριμένη ομάδα «πατριωτών» …


Καταδίκη της Ελλάδας για ανελευθερία του λόγου
Απόφαση-σταθμός του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την ελευθερία της έκφρασης
Τον έσυραν στα δικαστήρια δεκάδες φορές για το ίδιο άρθρο, με πανομοιότυπες αγωγές (καρμπόν), τις οποίες υπέβαλαν το 1999 πολλά στελέχη του «Δικτύου Εθνικής Αφύπνισης - Δίκτυο 21». Ο δημοσιογράφος Μανώλης Βασιλάκης ήταν ο πρώτος στον οποίο εφαρμόστηκε η τότε πρωτοφανής μέθοδος, που όλοι πλέον χαρακτηρίζουν «βιομηχανία αγωγών», ενώ ακόμη και σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί σε τέτοια έκταση και από τα στελέχη μιας ολόκληρης οργάνωσης, παρά μόνον από τον Λεπέν στη Γαλλία.
Η Ελληνική Δικαιοσύνη δεν δέχθηκε να συνεκδικαστούν οι πανομοιότυπες αγωγές, παρά το οφθαλμοφανές της μεθόδευσης ηθικής και οικονομικής εξόντωσης του διωκομένου, με αποτέλεσμα την έκδοση αντιφατικών αποφάσεων, δεκάδες δίκες και την τρομερή πολυετή ταλαιπωρία του. Επιπλέον οι «θιγόμενοι» ισχυρίζονταν με επιστολές στον Τύπο ότι του έκαναν μια αγωγή, ενώ του είχαν κάνει… 21! Ακόμη κι όταν διαμαρτυρήθηκε προς τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών για τη σωρεία των αγωγών που δεχόταν από δύο συγκεκριμένα μέλη του, του έκαναν νέα αγωγή και οι λειτουργοί της Ελληνικής Δικαιοσύνης τον καταδίκασαν (πρωτοδικείο, εφετείο, Άρειος Πάγος), ενώ ο ΔΣΑ απέρριψε την αναφορά του!
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ομόφωνα δικαίωσε πριν από λίγες ημέρες τον Μ. Βασιλάκη –εν έτει 2008 για τη «βιομηχανία» που άρχισε το1999–, και καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του δικαιώματος στην ελευθερία του λόγου, αλλά και του δικαιώματος για πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.
Η απόφαση αυτή είναι σταθμός για την ελευθερία της έκφρασης στη χώρα μας και αλλάζει τα δεδομένα, όσο ανελεύθερες και αν είναι οι αντιλήψεις πολλών δικαστικών λειτουργών ως προς την ελευθερία διατύπωσης πολιτικών χαρακτηρισμών ή την επίκριση δημοσίων προσώπων. Αποτελεί κόλαφο για τις «εγχώριες δικαστικές αρχές», οι οποίες, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, «δεν ξεχωρίζουν μεταξύ “γεγονότων” και “αξιολογικών κρίσεων”, αλλά εξετάζουν κατά πόσο οι λέξεις μπορούν να επιφέρουν προσβολή στη προσωπικότητα κάποιου χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εκφράζονται». Η απόφαση του ΕΔΔΑ της 17.1.08 έρχεται σε συνέχεια απόφασής του της 5.7.07 με παρόμοιο αντικείμενο. Σε εκείνη την περίπτωση, αν και προσφεύγων ήταν ο δημοσιογράφος Ν. Λιοναράκης που χάθηκε πρόσφατα, αυτός που είχε διατυπώσει τις επίμαχες εκφράσεις στην εκπομπή του ήταν πάλι ο Μ. Βασιλάκης. Και στις δύο αποφάσεις το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο τονίζει ότι τα σχόλια για υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, όσο δριμεία ή καυστικά και να είναι, προστατεύονται από την ελευθερία της έκφρασης.
● Kαι οι δύο αυτές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου θα δημοσιευθούν σε βιβλίο με τίτλο «Υπάρχουν δικαστές στο Στρασβούργο!».
● Συνήγορος στις προσφυγές στο ΕΔΔΑ ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών Σταύρος Τσακυράκης.

Υπόθεση: «Βασιλάκης κατά Ελλάδας»

Καταδίκη της Ελληνικής Δικαιοσύνης
από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Του Διονύση ΓΟΥΣΕΤΗ

Με ομόφωνη απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις 17/1/2008 δικαίωσε τον δημοσιογράφο Μανώλη Βασιλάκη, που είχε προσφύγει κατά της χώρας του, παραπονούμενος για παραβίαση του δικαιώματός του στην ελευθερία της έκφρασης (άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) και του δικαιώματός του για πρόσβαση στη Δικαιοσύνη (άρθρο 6 της Σύμβασης). Η απόφαση αυτή έρχεται σε συνέχεια παλαιότερης απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (5/7/2007) με το ίδιο αντικείμενο. Σε εκείνη την περίπτωση, μολονότι προσφεύγων ήταν ο πρόσφατα αδικοχαμένος δημοσιογράφος Νικήτας Λιοναράκης, αυτός που είχε διατυπώσει τις επίμαχες εκφράσεις ήταν πάλι ο Μανώλης Βασιλάκης.

Οι δυο αυτές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου θέτουν ηθικό (όχι όμως και οικονομικό) τέλος σε μια θλιβερή για την Ελληνική Δικαιοσύνη ιστορία, η οποία επέτρεψε και νομιμοποίησε τον άδικο διωγμό, άδικες καταδίκες και την οκταετή εξοντωτική νομική και οικονομική καταδίωξη του Μ. Βασιλάκη από το «Δίκτυο 21» εξαιτίας των κριτικών σχολίων που αυτός δημοσίευσε για την υπόθεση Οτσαλάν. Η πιο εξωφρενική όλων ήταν η καταδίκη του για ένα ανυπόγραφο κείμενο μιας εφημερίδας στην οποία ουδέποτε εργάστηκε, παρά και τη ρητή έγγραφη κατάθεση του εκδότη-διευθυντή της ότι ο Μ.Β. δεν έχει καμιά σχέση με το εν λόγω δημοσίευμα! Καταδικάστηκε από λειτουργούς μιας θεότυφλης δικαιοσύνης, για ένα κείμενο το οποίο... δεν ήταν γραμμένο από αυτόν!

Στην παλαιότερη απόφαση, της 5/7/2007, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι τα σχόλια για υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, όσο δριμεία ή καυστικά και να είναι, προστατεύονται από την ελευθερία της έκφρασης. Πολύ περισσότερο μάλιστα που «οι επίδικοι χαρακτηρισμοί εγγράφονταν στα συμφραζόμενα μίας συζήτησης με έντονο δημόσιο ενδιαφέρον». Παρά ταύτα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, «οι εγχώριες δικαστικές αρχές αναζήτησαν αποκλειστικά, αν οι όροι που χρησιμοποιήθηκαν από τον Μ. Βασιλάκη μπορούσαν να προσβάλουν την προσωπικότητα και την υπόληψη του ενάγοντος». Επ’ αυτού, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεώρησε ότι οι όροι «παρακράτος» και «νευροπαθείς ψευτοπατριώτες» είναι «αξιολογικές κρίσεις». «Ακόμα περισσότερο, ο Μανώλης Βασιλάκης ανέφερε ρητά ότι οι όροι αυτοί είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί από έναν άλλο δημοσιογράφο [Βλάση Γαβριηλίδη], ο οποίος το 1894 χαρακτήρισε έτσι τους οπαδούς της Μεγάλης Ιδέας».

Η τωρινή υπόθεση αφορούσε το περιεχόμενο μιας αναφοράς που συνέταξε ο Μ. Βασιλάκης προς τον Δικηγορικό Σύλλογο (ΔΣΑ), παραπονούμενος για τη συμπεριφορά του δικηγόρου Διονυσίου Καραχάλιου, ο οποίος είχε υπογράψει πολλές πανομοιότυπες αγωγές εναντίον του, τόσο δικές του όσο και για λογαριασμό άλλων μελών του «Δικτύου 21»: ο Μανώλης Βασιλάκης ήταν ο πρώτος –και ο μόνος μέχρι σήμερα– Έλληνας που δοκίμασε στην πλάτη του τη μέθοδο αυτή που εγκαινίασε στη Γαλλία ο Λεπέν για εξόντωση των αντιπάλων του. Την αναφορά του, ο μεν ΔΣΑ την απέρριψε, ο δε Δ. Καραχάλιος του άσκησε νέα, ξεχωριστή αγωγή, ισχυριζόμενος ότι δυσφημίστηκε από αυτήν. Τα ελληνικά δικαστήρια δέχθηκαν ότι το περιεχόμενό της ήταν δυσφημιστικό και επεδίκασαν στον Μ. Βασιλάκη αποζημίωση προς στον Δ. Καραχάλιο. Ο Άρειος Πάγος, κατά την προσφιλή τακτική του (έχει ήδη προκαλέσει άλλες τέσσερις καταδίκες της Ελλάδας για τον ίδιο λόγο), αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση στην ουσία της, θεωρώντας ότι η αίτηση αναιρέσεως ήταν αόριστη, επειδή τάχα δεν περιείχε με πληρότητα και σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά, λες και αυτά ήταν πολύπλοκα και μυστηριώδη και δεν εξαντλούνταν στην επίδικη αναφορά, που είχε μπροστά του ο Άρειος Πάγος.

Επειδή η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη δεν είναι τυπικό δικαίωμα αλλά ουσιαστικό, και επειδή καμία δικαιολογία δεν προβλήθηκε που να συνηγορεί για την αοριστία της αίτησης αναιρέσεως, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η άρνηση του Αρείου Πάγου να εξετάσει την υπόθεση, στην πραγματικότητα παραβίασε το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, όπως και το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου αποτελεί κόλαφο για την Ελληνική Δικαιοσύνη, αλλά και για τον ΔΣΑ. Και τις δύο υποθέσεις στο ΕΔΔΑ χειρίστηκε ο αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών Σταύρος Τσακυράκης.

Το βράδυ της ημέρας που εκδόθηκε η απόφαση, ο Μανώλης αντί να χαρεί, βυθίστηκε σε θλίψη. Θλίψη για τα οκτώ χρόνια της ζωής του που έχασε εγκαταλελειμμένος από όλους πλην ελάχιστων φίλων, μέσα στο άγχος και την οικονομική απομύζηση. Θλίψη και για την κατάντια της χώρας· για τις σκοπιμότητες που υπηρετούν οι θεσμοί της, αντί για αρχές. Θλίψη και για κάποιους επαγγελματίες των κοινωνικών αγώνων, που αργότερα –για άλλη υπόθεση– τον ύβριζαν σαν... Μακάρθι και, όταν απαντούσε στις συκοφαντίες, αυτοί λογόκριναν τον «Μακάρθι». Αλλά προφανώς δεν θα μείνει γνωστός έτσι, αλλά ως ο συγγραφέας της «Μάστιγας του Θεού».

«Η ΑΥΓΗ», Σάββατο 26.1.2008, σελ. 8

http://193.218.80.70/cgi-bin/hwebpressrem.exe?-A=479677&-w=&-V=hpress_int&-P


ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Παραβιάστηκε η ελευθερία της έκφρασης και της πρόσβασης στη Δικαιοσύνη

ΜΕ ΟΜΟΦΩΝΗ απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δικαίωσε χθες τον δημοσιογράφο Μανώλη Βασιλάκη, που είχε προσφύγει για παραβίαση του δικαιώματός του στην ελευθερία της έκφρασης. Η υπόθεση αφορούσε το περιεχόμενο μιας αναφοράς προς τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών που είχε συντάξει ο Βασιλάκης, παραπονούμενος για τη συμπεριφορά του δικηγόρου Δημ. Καραχάλιου, ο οποίος είχε υπογράψει πολλές αγωγές εναντίον του, δικές του αλλά και για λογαριασμό άλλων μελών της οργάνωσης Δίκτυο 21. Το περιεχόμενο εκείνης της αναφοράς έγινε αφορμή για νέα ξεχωριστή αγωγή εναντίον του Βασιλάκη και τα ελληνικά δικαστήρια δέχτηκαν ότι ήταν δυσφημιστική, επιδικάζοντας αποζημίωση στον Δ. Καραχάλιο. Ο Άρειος Πάγος αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση στην ουσία της, θεωρώντας ότι η αίτηση αναιρέσεως ήταν αόριστη, γεγονός που οδήγησε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να αποφασίσει επιπλέον ότι το ελληνικό ανώτατο δικαστήριο, αρνούμενο να εξετάσει την υπόθεση στην ουσία της, παραβίασε το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη. Στην πολυσέλιδη απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημειώνει ότι η υπόθεση αφορούσε πολιτική συμπεριφορά. Άλλωστε, προσθέτει, ο Δ. Καραχάλιος στην αγωγή του παραπονιόταν για προσβολή μεταξύ άλλων της πολιτικής του υπόστασης ως μέλος του Δικτύου 21. Θα έπρεπε συνεπώς να θεωρηθεί δημόσιο πρόσωπο και, άρα, η κριτική που του ασκήθηκε ήταν δημόσια κριτική προς δημόσιο πρόσωπο και όχι προσβολή προσωπικότητας προς απλό πολίτη. Ο Μανώλης Βασιλάκης, κατά του οποίου είχε ασκηθεί πληθώρα αγωγών από το Δίκτυο 21 για την αρθρογραφία του κατά των θέσεων της οργάνωσης στην υπόθεση Οτζαλάν, σχολιάζοντας την απόφαση δήλωσε: «Η νίκη μου, φυσικά, δεν είναι εναντίον της Ελλάδας. Είναι εναντίον των βαθιά ριζωμένων νοοτροπιών, που οδηγούν κάποιους λειτουργούς της Δικαιοσύνης να δικάζουν με βάση τις ιδεολογικές τους προκαταλήψεις και όχι την αλήθεια. Ήμουν ο πρώτος στον οποίον εφαρμόστηκε η μέθοδος της βιομηχανίας αγωγών. Ελπίζω η συγκεκριμένη απόφαση να είναι η αρχή του τέλους αυτής της βιομηχανίας, που βιάζει την ελεύθερη έκφραση στη χώρα μας». Αξίζει να σημειωθεί ότι, λίγους μήνες πριν, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε δικαιώσει τον πρόσφατα εκλιπόντα δημοσιογράφο Νικήτα Λιοναράκη, στην εκπομπή του οποίου είχε διατυπώσει τις επίμαχες φράσεις ο Μανώλης Βασιλάκης.

TA NEA, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2008, Αρ.Φύλλου:19.038
http://www.tanea.gr//Article.aspx?d=20080118&nid=7209663&sn=&spid=876


Ποιος προστατεύει την ελευθερία λόγου;

Tου Πασχου Μανδραβελη

Υπάρχει μόνο ένας τομέας στον οποίο η Ελλάδα «διαπρέπει» στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, εξίσου με τα θέματα του περιβάλλοντος. Αυτός αφορά την ελευθερία του λόγου. Την περασμένη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) εξέδωσε την πέμπτη (!) κατά σειρά καταδίκη της χώρας μας για την παραβίαση της ελευθερίας έκφρασης των δημοσιογράφων. Το λυπηρό είναι ότι όλες οι παραβιάσεις ενός από τα σημαντικότερα δικαιώματα του ανθρώπου έχουν την δικαστική βούλα. Και οι πέντε υποθέσεις είτε τελεσιδίκησαν είτε δεν εξετάσθηκαν (για τυπικούς λόγους) από τον Αρειο Πάγο.
Ομόφωνα λοιπόν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΕΔΔΑ) δικαίωσε και τον δημοσιογράφο κ. Μανώλη Βασιλάκη για τους οξείς (πράγματι) χαρακτηρισμούς που εξαπέλυσε κατά μιας εθνικιστικής οργάνωσης την περίοδο του σκανδάλου Οτσαλάν. Να θυμίσουμε ότι το 1999 ο κ. Βασιλάκης μιλώντας σε εκπομπή του Νικήτα Λιοναράκη, καταφέρθηκε κατά του «Δικτύου 21», μέλη του οποίου είχαν αναμειχθεί στη θλιβερή για τη χώρα μας υπόθεση. Χρησιμοποιώντας τον τυποκτόνο νόμο, μέλη της οργάνωσης κατέθεσαν 21 αγωγές για τις ίδιες εκφράσεις! Οχι μόνο κατά του κ. Βασιλάκη ο οποίος μιλούσε, αλλά και κατά του Ν. Λιονάράκη που τον άκουγε! Το δυστύχημα είναι ότι η ελληνική Δικαιοσύνη και στις τρεις βαθμίδες δεν στάθηκε στο ύψος της. Αντί να προστατεύσει την ελευθερία του λόγου, επιδίκασε εξοντωτικές αποζημιώσεις. Το χειρότερο όλων είναι ότι παρά το γεγονός ότι όλες οι αγωγές ήταν πανομοιότυπες δεν δέχθηκε να τις εκδικάσει από κοινού, αλλά μεγιστοποίησε την οκταετή ταλαιπωρία των δύο δημοσιογράφων τρέχοντάς τους κάθε λίγο και λιγάκι στα δικαστήρια.
Ο Νικήτας Λιονάρακης δικαιώθηκε στο Στρασβούργο λίγο πριν από τον θάνατό του. Ο κ. Βασιλάκης την περασμένη εβδομάδα. Στην απόφαση, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι τα σχόλια για υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, όσο δριμεία ή καυστικά και να είναι, προστατεύονται από την ελευθερία της έκφρασης. Πολύ περισσότερο μάλιστα που η υπόθεση Οτσαλάν είχε μονοπωλήσει το ενδιαφέρον των μέσων και «οι επίδικοι χαρακτηρισμοί εγγράφονταν στα συμφραζόμενα μιας συζήτησης με έντονο δημόσιο ενδιαφέρον». Το ΕΔΔΑ θεωρεί ότι οι όροι «παρακράτος» και «νευροπαθείς ψευτοπατριώτες» είναι «αξιολογικές κρίσεις». «Ακόμα περισσότερο, αφού ο Μανώλης Βασιλάκης ανέφερε ρητά ότι οι όροι (αυτοί) είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί από έναν άλλο δημοσιογράφο (Βλάση Γαβριηλίδη), ο οποίος το 1894 χαρακτήρισε έτσι τους οπαδούς της Μεγάλης Ιδέας. (…) Οι επίδικοι χαρακτηρισμοί δεν στερούνταν ολοκληρωτικά πραγματικής βάσης. Αντιθέτως, ο Φ.[αήλος] Κ.[ρανιδιώτης] (σ.σ.: εις εκ των εναγόντων και ηγετικό στέλεχος του «Δικτύου 21») είχε συναντήσει τον κ. Οτσαλάν κατά την παραμονή του στην Κένυα για να του παραδώσει μηνύματα και έγγραφα και (...) είχε δώσει πολλές συνεντεύξεις για το θέμα αυτό».
Το χειρότερο όμως για την ελληνική Δικαιοσύνη είναι η απορία που καταγράφει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην απόφασή του. «προκαλεί έκπληξη» το γεγονός ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν ξεχωρίζουν μεταξύ «γεγονότων» και «αξιολογικών κρίσεων», αλλά εξετάζουν κατά πόσο οι λέξεις μπορούν να επιφέρουν προσβολή στη προσωπικότητα κάποιου χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους το γενικότερο πλαίσιο μέσα στις οποίες εκφράζονται.
«Καθημερινή», Παρασκευή 8.2.2008

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_08/02/2008_258576

Καταδίκη της Ελλάδας
από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
Υπόθεση ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ ΚΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑΣ


Με ομόφωνη απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις 17 Ιανουαρίου 2008(1) δικαίωσε τον δημοσιογράφο Μανώλη Βασιλάκη, που είχε προσφύγει παραπονούμενος για παραβίαση του δικαιώματός του στην ελευθερία της έκφρασης (άρθρο 10 της Σύμβασης) και του δικαιώματός του για πρόσβαση στη Δικαιοσύνη (άρθρο 6 της Σύμβασης). Η απόφαση αυτή έρχεται σε συνέχεια της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 5ης Ιουλίου 2007(2) με την οποία έκρινε ότι υπήρξε η ίδια διπλή παραβίαση και όπου και σε αυτή την περίπτωση, μολονότι προσφεύγων ήταν ο πρόσφατα αδικοχαμένος δημοσιογράφος Νικήτας Λιοναράκης, αυτός που είχε διατυπώσει τις επίμαχες εκφράσεις ήταν πάλι ο Μανώλης Βασιλάκης.
Οι δυο αυτές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου θέτουν τέλος σε μια θλιβερή για την Eλληνική Δικαιοσύνη ιστορία, η οποία επέτρεψε τον άδικο διωγμό, άδικες καταδίκες(3) και την οκταετή εξοντωτική καταδίωξη του Μ. Βασιλάκη από το «Δίκτυο 21» εξαιτίας των κριτικών σχολίων που αυτός δημοσίευσε για την υπόθεση Οτσαλάν.
Στην πρώτη απόφαση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι τα σχόλια για υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, όσο δριμεία ή καυστικά και να είναι, προστατεύονται από την ελευθερία της έκφρασης. Πολύ περισσότερο μάλιστα που η υπόθεση Οτσαλάν είχε μονοπωλήσει εκείνη την εποχή το ενδιαφέρον των μέσων και «οι επίδικοι χαρακτηρισμοί εγγράφονταν στα συμφραζόμενα μίας συζήτησης με έντονο δημόσιο ενδιαφέρον». Παρά ταύτα «οι εγχώριες δικαστικές αρχές», σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, «αναζήτησαν αποκλειστικά, αν οι όροι που χρησιμοποιήθηκαν από τον Μ. Βασιλάκη μπορούσαν να προσβάλουν την προσωπικότητα και την υπόληψη του ενάγοντος». Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεωρεί ότι οι όροι «παρακράτος» και «νευροπαθείς ψευδοπατριώτες» είναι «αξιολογικές κρίσεις». «Ακόμα περισσότερο, ο Μανώλης Βασιλάκης ανέφερε ρητά ότι οι όροι [αυτοί] είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί από έναν άλλο δημοσιογράφο [Βλάση Γαβριηλίδη], ο οποίος το 1894 χαρακτήρισε έτσι τους οπαδούς της Μεγάλης Ιδέας. (…) Εντούτοις, οι επίδικοι χαρακτηρισμοί δεν στερούνταν ολοκληρωτικά πραγματικής βάσης. Αντιθέτως, ο Φ.[αήλος] Κ.[ρανιδιώτης] είχε συναντήσει τον κ. Οτσαλάν κατά την παραμονή του στην Κένυα για να του παραδώσει μηνύματα και έγγραφα και, μετά την σύλληψη του κ. Οτσαλάν από τις τουρκικές υπηρεσίες, είχε δώσει πολλές συνεντεύξεις για το θέμα αυτό στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης».

Η δεύτερη υπόθεση αφορούσε το περιεχόμενο μιας αναφοράς που συνέταξε ο Μ. Βασιλάκης προς τον ΔΣΑ παραπονούμενος για τη συμπεριφορά του δικηγόρου Διονύσιου Καραχάλιου, ο οποίος είχε υπογράψει πολλές πανομοιότυπες αγωγές εναντίον του, τόσο δικές του όσο και για λογαριασμό άλλων μελών του «Δικτύου 21». Το περιεχόμενο της αναφοράς προς τον ΔΣΑ έδωσε την αφορμή νέας ξεχωριστής αγωγής εναντίον του Μ. Βασιλάκη και τα ελληνικά δικαστήρια δέχθηκαν ότι το περιεχόμενό της ήταν δυσφημιστικό και επεδίκασαν αποζημίωση στον Δ. Καραχάλιο.
Ο Άρειος Πάγος, κατά την προσφιλή τακτική του (που ας σημειωθεί ότι έχει ήδη προκαλέσει άλλες τέσσερις (4) καταδίκες της Ελλάδας για τον ίδιο λόγο), αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση στην ουσία της θεωρώντας ότι η αίτηση αναιρέσεως ήταν αόριστη, επειδή τάχα δεν περιείχε με πληρότητα και σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά πάνω στα οποία στηρίχθηκε η εφετειακή, λες και αυτά ήταν πολύπλοκα και μυστηριώδη και δεν εξαντλούνταν στο περιεχόμενο της αναφοράς που είχε μπροστά του ο Άρειος Πάγος. Επειδή η πρόσβαση στη δικαιοσύνη δεν είναι τυπικό δικαίωμα αλλά ουσιαστικό, και επειδή καμία δικαιολογία δεν προβλήθηκε που να συνηγορεί για την αοριστία της αναίρεσης, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η άρνηση του Αρείου Πάγου να εξετάσει την υπόθεση στην ουσία της παραβίασε το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη.
Όσο για το περιεχόμενο της αναφοράς, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημείωσε ότι «προκαλεί έκπληξη» το γεγονός ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν ξεχωρίζουν μεταξύ «γεγονότων» και «αξιολογικών κρίσεων», αλλά εξετάζουν κατά πόσο οι λέξεις μπορούν να επιφέρουν προσβολή στη προσωπικότητα κάποιου χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους το γενικότερο πλαίσιο μέσα στις οποίες εκφράζονται.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Μανώλης Βασιλάκης άσκησε το νόμιμο δικαίωμά του να αναφέρεται στις Αρχές και ζήτησε την παρέμβαση του ΔΣΑ. Η αναφορά του στηριζόταν σε πραγματική βάση (τις πολλές εναντίον του αγωγές) και αποτελούσε την προσωπική του εκτίμηση ότι παραβιάζεται η δικηγορική δεοντολογία. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο παρατήρησε ότι όλη η υπόθεση αφορούσε πολιτική συμπεριφορά, ο Δ. Καραχάλιος στη αγωγή του παραπονιόταν για προσβολή μεταξύ άλλων της πολιτικής του υπόστασης και ο ίδιος λόγω της ιδιότητάς του ως μέλος του «Δικτύου 21» θα έπρεπε να θεωρηθεί ως «δημόσιο πρόσωπο» και άρα η όλη ιστορία δεν μπορούσε να εκληφθεί ως προσβολή της προσωπικότητας ενός απλού πολίτη.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ομόφωνα έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος του Μ. Βασιλάκη στην ελευθερία του λόγου.
Και τις δύο υποθέσεις χειρίσθηκε ο αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Παν/μίου Αθηνών κ. Σταύρος Τσακυράκης.

----------------------------
[1] Αίτηση αρ. 25145/2005.
[2] Αίτηση αρ. 1131/2005.
[3] Η πιο εξωφρενική όλων ήταν η καταδίκη του για ένα ανυπόγραφο κείμενο μιας εφημερίδας στην οποία ουδέποτε εργάστηκε και παρά τη ρητή έγγραφη κατάθεση του εκδότη-διευθυντή της ότι ο Μ.Β. δεν έχει καμιά σχέση με το εν λόγω δημοσίευμα! Καταδικάστηκε από λειτουργούς μιας θεότυφλης δικαιοσύνης, για ένα κείμενο το οποίο δεν ήταν γραμμένο από αυτόν!